Lễ Xên Mường của người Thái đen

le xen muong thai den - Lễ Xên Mường của người Thái đen

Điện Biên, quê hương của 19 dân tộc anh em, với kho tàng văn hóa giàu bản sắc cùng rất nhiều lễ hội, trong đó Lễ hội Xên Mường là lễ hội lớn nhất của Mường Thanh xưa và của Điện Biên hôm nay.

Lễ hội Xên Mường, Mường Then có từ thế kỷ 13, khi thủ lĩnh Lạng Chượng đặt chân lên vùng đất này. Từ đó, lễ Xên Mường liên tục được những người đứng đầu vùng Mường Then mở rộng quy mô. Nhưng từ sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, lễ hội Xên Mường, Mường Then bị mai một do đất nước đang trong thời kỳ chiến tranh, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.

>> Xem thêm: Thịt trâu khôThịt bò khôThịt lợn khôMắc khénMật ong rừng

Đây là lễ hội lớn nhất, quan trọng nhất của Mường Thanh xưa, là dịp để tạ ơn trời đất, tổ tiên, tỏ lòng biết ơn những bậc tiền bối đã có công "khai sơn, phá thạch" lập bản, dựng mường; cầu xin trời đất cho mưa thuận gió hòa, vạn vật sinh sôi, làm ăn phát triển.

le xen muong thai den - Lễ Xên Mường của người Thái đen

Lễ Xên Mường có bốn chiềng, bảy Đông xên (rừng cúng) được tổ chức hằng năm vào dịp tháng hai, ba âm lịch. Lễ Xên Mường có phần lễ và phần hội. Phần lễ có năm bước, trong đó lễ Xên Mường là lễ chính thức tại Đông Xên. Lễ Xên Mường lại có năm phần lễ, trong đó có phần lễ "Vảy nước thơm, vãi hạt giống theo tục lệ". Ông Mo đứng lễ cầu cho mùa màng tốt tươi, cho dân được no ấm: "Vãi hạt thóc, hạt bông xuống đất cho nảy mầm lá tốt xanh mượt. Vãi hạt rau xuống nước xuống bùn cho nảy mầm lá đẹp, lá khỏe… Thóc gạo trôi về chất đầy bồ". Tiếp theo là phần mổ trâu để hiến tế thần linh gồm hai trâu đen, một trâu trắng (chọn trâu khỏe mạnh), rượu cần và các lễ vật khác… Trâu mổ ra phải được sắp xếp lại thịt và xương trâu sao cho thành hình con trâu như cũ. Về ẩm thực, các món ăn dân tộc trong lễ hội được chế biến công phu để tạ ơn trời đất. Ông Lò Văn Ơn, nghệ nhân ẩm thực xã Thanh Nưa được giao trọng trách lo các món ăn trong lễ hội cho biết: Các món ăn không thể thiếu thịt trâu, gà, vịt luộc, xôi được chế biến cầu kỳ tạo ra hương vị đậm đà theo văn hóa ẩm thực của người Thái như: Thịt trâu hun khói, cá nướng, thịt băm gói lá nướng… Phần hội là tổ chức tiệc rượu hưởng lộc lễ Xên Mường tiếp khách, giao lưu và tổ chức các trò chơi dân gian: bắn nỏ, kéo co, tung còn, đánh cờ… Lễ hội Xên Mường được nhìn nhận như một "bảo tàng sống", một tài nguyên vô giá chứa đựng đầy đủ triết lý nhân sinh tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống đặc trưng, giới thiệu không gian diễn xướng của các loại hình âm nhạc, trang phục truyền thống Mường Then xưa.

Từ những năm 70 của thế kỷ 20, nhiều nhân sĩ trí thức người Thái như cụ Lò Văn Puốn, Lò Văn Hặc, Chang Pâng… đau đáu một nỗi niềm thu thập đầy đủ tài liệu về tiến trình lễ Xên Mường ở Mường Thanh để sau này khôi phục và bảo tồn. Phó Ban Dân tộc tỉnh Điện Biên Chu Thùy Liên cho biết: Chúng tôi cùng nhóm sưu tầm tiếp thu tâm nguyện của các cụ, phân công nhau thu thập tài liệu, tìm gặp những ông mo mường cũ còn sống để tìm hiểu kỹ các nghi lễ liên quan đến lễ Xên Mường. Đồng thời, vận động các cấp, các ngành đồng ý cho tổ chức lễ Xên Mường.

Vượt qua bao khó khăn, tâm nguyện của những con người một lòng vì bản sắc văn hóa của dân tộc đã trở thành hiện thực. Lễ hội Xên Mường của người Thái đen ở Mường Then đã được phục dựng và tổ chức thành công sau gần 60 năm vắng bóng.

Có thể bạn quan tâm

Xem thêm:  Từ chợ tình đến lễ hội

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *