Mắc khén – gia vị linh hồn của ẩm thực Tây Bắc

gioi thieu qua mac khen - Mắc khén - gia vị linh hồn của ẩm thực Tây Bắc

Mắc khén một loại gia vị đặc trưng cho ẩm thực Tây Bắc, nó có mùi thơm không thể lẫn với bất cứ loại gia vị nào khác. Nếu như hạt tiêu chỉ hơi thơm thơm thì mắc khén lại có mùi thơm nồng nàn của núi rừng! Nhưng nó lại không cay như ớt, mà khi ăn tạo ra vị tê rần rần nơi đầu lưỡi khi nếm thử!

Người ta thường dùng mắc khén để tẩm ướp để nướng thịt, nướng cá, hay để pha đồ chấm mà có mắc khén đem lại mùi vị độc đáo và hấp dẫn vô cùng.

Cây mắc khén là cây dại thuộc họ hồi, thường có tinh dầu và hương thơm, nó trở thành huyền thoại và làm nên loại gia vị đậm đà không thể thiếu trong bữa ăn đồng bào miền Tây Bắc. Cây mắc khén ra hoa vào dịp cuối xuân và đậu thành những chùm quả nhỏ như những chùm hạt rau mùi già. Vào cuối hè, người ta hay thu hái mắc khén bằng cách leo lên cây hái hay dùng câu liêm kéo những cành nhỏ có quả rơi xuống và buộc lại thành chùm đem phơi nắng cho khô hoặc treo lên gác bếp dùng dần. Khi sử dụng mắc khén, người ta thường bứt một nắm quả cho vào chiếc bát con. Rồi chọn lấy một viên than củi đang cháy đượm nhất bỏ vào bát và lắc đều tay để nướng mắc khén. Cho đến khi thấy mùi thơm ngào ngạt bay ra thì gắp than ra, sau đó khẽ thổi cho bay hết tàn than rồi dùng chuôi dao giã nhỏ hạt mắc khén thành bột để chế biến đồ chấm hay làm gia vị cho các món ăn.

Mắc khén được coi là loại gia vị miền Tây Bắc đã đi vào huyền thoại, và không thể thiếu trong bữa ăn của người Thái đen được làm chủ yếu từ quả mắc khén.

gioi thieu qua mac khen - Mắc khén - gia vị linh hồn của ẩm thực Tây Bắc

Hạt mắc khén đặc sản của núi rừng Tây Bắc

Mắc theo như tiếng Thái nó có nghĩa là quả. Nhưng khén thì không hề có chữ gì đồng nghĩa hay cả trong ngôn ngữ bản địa. Bởi thế mà mắc khén mãi mãi sẽ là một tên riêng, và tự nhiên tồn tại như chính bản thân núi rừng hoang dã, chứa đầy bí hiểm mà cũng quá đỗi quen thuộc với con người. Thực tế thì mắc khén là một loài cây dại thuộc họ hồi, có tinh dầu, sau khi đơm trái sẽ kết thành những chùm quả nhỏ li ti và tỏa hương thơm dịu. Với đồng bào Tây bắc chỉ việc lên sườn núi rồi tìm những cành mắc khén chín về phơi khô rồi xoa cho quả rời cành.

Thường thì hầu như không có bữa ăn nào quan trọng của người Thái lại thiếu được mắc khén, nó giống như một dạng muối vừng với người Kinh. Quả mắc khén sau khi được thu về, người ta sẽ bắc chảo rang nóng. Sau đó, mắc khén được đưa vào giã thành bột mịn. Tuy nhiên để có thể chế ra được hương vị thơm phức, thì mắc khén chuyên dùng ăn với xôi nếp nương, còn cần phải qua nhiều công đoạn khác. Đó là sử dụng ớt khô bỏ hạt nướng giòn, cùng với muối rang và rau mùi tầu xắt nhỏ rang khô, đem tất cả giã thành bột mịn. Sau khi đã trộn đều hỗn hợp trên thì tạo thành Mắc khén,đây là một thứ bột mùi thơm hăng hắc nhưng lại dịu như vị ô mai và phảng phất chất núi rừng, có mùi thơm cay nồng nàn như hương hồi và quế.

Những người chưa ăn không thể cưỡng lại được khi tưởng tượng, huống chi khách đã ăn quen. Với kiểu gập cá độc đáo này giúp cá nướng chín đều, mà bản thân nước bên trong được giữ lâu hơn và khiến thịt cá không bị cháy. Đặc biệt là hương vị của mắc khén tỏa ra thơm phức, có vị dịu của mắc khén, hòa quyện với vị cay nồng nàn của ớt và vị mặn mòi của muối.

Có thể nói mắc khén là một trong những loại gia vị độc đáo mà núi rừng Tây Bắc đã ban tặng người dân nơi đây, nó góp phần làm cho ẩm thực Việt Nam thêm phần phong phú. Nếu ai  đã được thưởng thức những món ăn chế biến từ gia vị này chắc chắn sẽ không thể quên được hương vị đặc trưng của nó mà không phải ở đâu cũng tìm thấy được.

Thu Vân

Có thể bạn quan tâm

Xem thêm:  Mô hình bản văn hóa du lịch ở Điện Biên

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *